Η Χαρά Της Μετάνοιας - Η συγχώρηση δωρίζεται

Είναι αδύνατον να συγχωρεθεί κάποιος από μόνος του. Δεν έχει κανείς το δικαίωμα να λέει απροϋπόθετα: «Ωραία, αμάρτησα, λερώθηκα, η συμπεριφορά μου προς τον τάδε ήταν ανάρμοστη∙ όμως τώρα όλα αυτά ανήκουν στο παρελθόν, μπορώ να μην τα σκέφτομαι πια». Κάτι τέτοιο, χωρίς όλα αυτά που είπαμε παραπάνω, θ᾿ αποτελούσε νομιμοποίηση της αμαρτωλότητας∙ θα ήταν σαν να διεκδικούμε το «δικαίωμα» να είμαστε ανάξιοι ενώπιον του εαυτού μας, του Θεού, του πλησίον και της ζωής. Γι᾿ αυτό και ο άνθρωπος δεν είναι σε θέση να αυτοσυγχωρηθεί, ούτε κατέχει κανένα τέτοιο δικαίωμα.

Αφετέρου –και τούτο είναι σημαντικό- ο άνθρωπος οφείλει να βρίσκεται σε τέτοια κατάσταση που να μπορεί ν᾿ αποδεχτεί τη συγχώρηση που του δίνεται. Δεν έχουμε το δικαίωμα ν᾿ απορρίπτουμε, ν᾿ αποκρούουμε, ν᾿ απαρνιόμαστε τη συγχώρηση που ο Θεός, ή ένα πρόσωπο, μας δίνει, κάτω από κάποιες συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Αν το πρόσωπο που προσβάλαμε, ξεπεράσει το πλήγμα και μας πει «εἰρήνη ὐμῖν, η πληγή επουλώθηκε, ο πόνος πέρασε, σας αγαπώ και σας δίνω την ειρήνη που ο Κύριος δώρισε στην ψυχή μου», τότε εμείς πρέπει να είμαστε σε τέτοια κατάσταση που να μπορούμε να κάνουμε ειρήνη και να δεχτούμε τη συγχώρηση.
Συχνά η υπερηφάνεια μας, μας εμποδίζει ν᾿ αποδεχτούμε τη συγχώρηση: πώς να την αποδεχτώ, αποδεχόμενος ταυτόχρονα και τον εαυτό μου ως ένοχο; Ξέρω πως μόνο αυτός που ταπείνωσα, προσέβαλα, εκμεταλλεύτηκα, έχει τη δυνατότητα να αποκαταστήσει την ανθρώπινη αξιοπρέπειά μου συγχωρώντας με∙ όμως πώς να αποδεχτώ ότι εξαρτώμαι από τον άλλο άνθρωπο; Λόγω αυτής ακριβώς της υπερηφάνειας, η αποδοχή της συγχώρησης μπορεί να είναι πολύ δύσκολη. Δεν θέλουμε ν᾿ αποκατασταθεί η αξιοπρέπειά μας, με χάρη κάποιου άλλου∙ θέλουμε να είμαστε εμείς εκείνοι που διαθέτουν από μόνοι τους αυτή την αξιοπρέπεια, ή τουλάχιστον εκείνοι που αξιώνουν τη συγχώρηση με δικές τους προσπάθειες. Όμως το δικαίωμα στη συγχώρηση, δεν το κερδίζει κανείς με δικούς του αγώνες, όπως εξάλλου και κανείς δεν αποκτά το δικαίωμα να τον αγαπούν. Το να λάβετε τη συγχώρηση σημαίνει πάντα ότι κάποιος σας έχει αγαπήσει αρκετά, ώστε να πάρει την αμαρτία σας πάνω του και να τη σβήσει μέσα του. Να για ποιο λόγο οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι να υποταχτούμε, να δεχτούμε τούτη τη λυτρωτική ταπείνωση. Και μόνο στο μέτρο που θα μπορέσουμε να τη δεχτούμε με όλη την καρδιά και όλη τη συνείδησή μας, θα βρισκόμαστε σε κατεύθυνση θεραπείας.
Γι᾿ αυτό και, για να χρησιμοποιήσουμε ένα παράδειγμα, είναι ο Χριστός που «θεραπεύει» τον απόστολο Πέτρο, αποκαθιστώντας στην ακεραιότητά του ότι είχε κατακερματιστεί από το γεγονός της άρνησης. Κατά κάποιο τρόπο, ο Χριστός συνένωσε όλα τα κομμάτια του Πέτρου, καθιστώντας τον ενιαίο άνθρωπο. Και είναι ο Χριστός που του λέει «Ἀκολούθει μοι». Αυτά τα λόγια, ο Χριστός τα απευθύνει στον καθένα μας, με την προϋπόθεση ότι έχουμε περάσει από την δοκιμασία του πυρός, έχουμε λιώσει από την ντροπή, έχουμε συναινέσει στην αποδοχή του ανείπωτου και διαπεραστικού πόνου που ενδεχομένως μας περιμένει, όταν συναισθανθούμε την αμαρτωλότητά μας.
Αρχίζει λοιπόν η χαρά, η χαρά της μετάνοιας. Στο βιβλίο του π. Σωφρονίου για τον γέροντα Σιλουανό, ο συγγραφέας διηγείται ένα περιστατικό για κάποιο νεαρό από το χωριό του Σιλουανού, που διέπραξε στα νιάτα του ένα έγκλημα, και κλείστηκε γι᾿ αυτό στη φυλακή. Αργότερα, ο γέροντας Σιλουανός συνάντησε αυτό τον μουζίκο, αποφυλακισμένο πια, να παίζει ακορντεόν και να χορεύει σε μια γιορτή του χωριού. Τρομοκρατημένος τον πλησίασε και τον ρώτησε: «Πως μπορείς να χορεύεις και να χαίρεσαι όταν έχεις σκοτώσει έναν άνθρωπο;». Κι εκείνος, ο πρώην εγκληματίας, του απάντησε: «Πράγματι, έτσι είναι, σκότωσα∙ όμως στη φυλακή μετάνιωσα τελείως, και ξαφνικά ένιωσα ότι ο Χριστός με συγχώρησε. Τώρα είμαι ένα καινούριο πλάσμα!».
Να ποιο είναι το πλήρωμα της μετάνοιας: μια νέα ζωή, μια ανακαίνιση, μια εξ ύψους γέννηση. Μπορεί μια τέτοια γέννηση να μην είναι παρά μία πρόγευση, ένα προστάδιο της αιώνιας ζωής, αλλά είναι προστάδιο μιας ζωής που έρχεται από τα έσχατα με ορμή για να κερδίσει τον όλο άνθρωπο.

Πηγή: Το μυστήριο της Ίασης
Μητροπολίτου Anthony Bloom
Εκδόσεις Εν Πλω