Iδρýθηκε τo 1250 περßπου, δι' εξüδων του ΜιχαÞλ Β´ Κομνηνοý Δοýκα, Δεσπüτη Ηπεßρου, συζýγου της Αγßας Θεοδþρας και απü τüτε λειτουργεß αδιÜκοπα ως κοινüβιο (γυναικεßο σÞμερα).
Εγκαταβιþνουν σÞμερα 13 μοναχÝς και 2 δüκιμες με ΗγουμÝνη την ΜοναχÞ Χαριτßνη ΜπαρμπαρÝσιου. Μετüχι της ΙερÜς ΜονÞς εßναι η Παναγßα ΟδηγÞτρια που βρßσκεται εντüς της πüλεως της ¶ρτης.
ΤηλÝφ. 26810-27660.
Εßναι κτισμÝνη στα θεμÝλια παλαιüτερου ναοý, κατÜ παρÜδοση του 14ου αιþνα. Το Ýτος 1793 ο αρματολüς Κωνσταντßνος Ποýλης διορισμÝνος απü τον ΑλÞ ΠασÜ καπετÜνιος των ΤζουμÝρκων, Ýκτισε ναü αφιερωμÝνο στην Κοßμηση της Θεοτüκου. Οι κÜτοικοι της περιοχÞς το ναü αυτü και το ΜοναστÞρι ονομÜζουν Θεοτοκιü. Εßναι γυναικεßο και σÞμερα εγκαταβιþνουν σ´αυτü 4 μοναχÝς με ΗγουμÝνη τη ΜοναχÞ ΚεχαριτωμÝνη ΤσιρογιÜννη.
ΤηλÝφ. 26810-83815.
ΚατÜ την προφορικÞ παρÜδοση, η ΜονÞ της ΡοβÝλιστας ανÜγει την αρχÞ της στον 10ο αιþνα, η δε εικüνα της Παναγßας , γνωστÞς και ως Μοσχοβßτισσας, προÝρχεται απü τη Μüσχα. Η θαυματουργüς εικüνα της Βρεφοκρατοýσης εßναι τοποθετημÝνη σε ασημÝνιο πλαßσιο με μορφÞ τριπτýχου φτιαγμÝνο απü ντüπιους αργυροχρυσοχüους το Ýτος 1802. 
Το ΜοναστÞρι κατÜ τον εμφýλιο ερημþθηκε και καταστρÜφηκε, þσπου το 1951 εγκαταστÜθηκε σ' αυτü ο ιερομüναχος ΜητροφÜνης ΜιτσιλÞς και το 1953 η αδελφÞ του ΑνδριανÞ με συνοδεßα Üλλων μοναζουσþν κι Ýδωσαν νÝα πνοÞ στο ερειπωμÝνο αυτü ΜοναστÞρι, το οποßο το 1963, επß Μητροπολßτου Ιγνατßου Τσßγκρη μετατρÜπηκε σε γυναικεßο. ΣÞμερα λειτουργεß ως κοινüβιο με 13 μοναχÝς με ΗγουμÝνη την ΜοναχÞ ΘεοκλÞτη ΛÜνταβου. Το ΜοναστÞρι ανακαινßσθηκε τα τελευταßα χρüνια, γκρεμßσθηκε ο παλαιüς ναüς λüγω ρωγμþν και κτßσθηκε το καινοýργιο καθολικü προς τιμÞ εις το ΓενÝθλιο της Θεοτüκου το 1978.
Τηλεφ. 26810-67760.
Το ακριβÝς Ýτος ιδρýσεως της ΜονÞς Μελατþν δεν εßναι με βεβαιüτητα γνωστü. ΠÜντως το 1797 κτßσθηκε το σημερινü καθολικü που εßναι αφιερωμÝνο στο ΓενÝθλιο της Θεοτüκου. Το περιτεßχισμα και η πýλη του Μοναστηριοý χρονολογοýνται στα 1844, τα δε κελλιÜ στα 1876. ΤυπικÜ η ΜονÞ εßναι ανδρþα, με εγγεγραμμÝνους μοναχοýς τους ιερομονÜχους της Μητροπüλεως. ΧρÝη ΗγουμÝνου ασκεß ο Αρχιμανδρßτης Θεολüγος Ντοýβαλης.
Τηλεφ. 26850-22514.
Η ΜονÞ του Αγßου Γεωργßου, κτισμÝνη στο χωριü ΒουργαρÝλι των ΤζουμÝρκων, δßκαια χαρακτηρßσθηκε ως η Αγßα Λαýρα της Ηπεßρου, αφοý üχι μüνο προεπαναστατικÜ αποτελοýσε το καταφýγιο κλεφτþν και αρματολþν, αλλÜ και σ'αυτÜ συγκεντρωμÝνοι οι οπλαρχηγοß των ΤζουμÝρκων και των Ραδοβυζßων, υπ' τον Γεþργιο ΚαραúσκÜκη, κÞρυξαν την επανÜσταση του 1821 στην περιοχÞ, με τις ευλογßες του ηγουμÝνου Χριστοφüρου (15 Μαúου).
Η ΜονÞ κτßσθηκε το 1714, üπως μαρτυρεßται απü ημικατεστραμμÝνη επιγραφÞ. ¶λλη εκδοχÞ δÝχεται ως Ýτος ιδρýσεως το 1690. Η ΜονÞ Αγßου Γεωργßου αποτελεß σÞμερα μετüχι της ΜονÞς Μελατþν και εγκαταβιþνει σ' αυτÞ η ΜοναχÞ Πολυχρονßα Δοýβα.
