Το μοναστÞρι του Αγßου Γεωργßου στο ΒουργαρÝλι.

Εßναι η κορþνα του Βουργαρελßου στο βüρειο Üκρο του και Ýνα απ' τα σημαντικüτερα αξιοθÝατα των ΤζουμÝρκων. Ναüς και κελλιÜ σþζονται σε Üριστη κατÜσταση. Το μοναστÞρι πιθανüτατα ιδρýθηκε το 1690 Þ λßγο αργüτερα, δηλαδÞ στις αρχÝς του 18ου αιþνα. Τα σημερινÜ κελλιÜ εßναι μεταγενÝστερες κατασκευÝς. Στα μÝσα του 19ου αιþνα το μοναστÞρι βρισκüταν σε μεγÜλη ακμÞ.
ΑπÞχηση αυτÞς της ευημερßας του βρßσκουμε στη φιλανθρωπικÞ δρÜση του, αφοý επιχορηγοýσε -üπως λÝνε οι πηγÝς- με μεγÜλα ποσÜ τα σχολεßα της περιοχÞς και βοηθοýσε πεινασμÝνες οικογÝνειες.
Ο ναüς παρουσιÜζει μεγÜλες αρχιτεκτονικÝς ομοιüτητες με τη Χρυσοσπηλιþτισσα των Γουριανþν. Εßναι μονüκλιτη θολωτÞ βασιλικÞ με οκταγωνικü τροýλλο και καμαροσκÝπαστο νÜρθηκα. Στις πλÜγιες πλευρÝς του Ýχει τρßπλευρους χοροýς, ανατολικÜ δε καταλÞγει σε επßσης τρßπλευρη κüγχη. Εßναι πλακοσκÝπαστος με απλÞ τοιχοποιßα και με μüνη εξωτερικÞ διακüσμηση μια οδοντωτÞ ταινßα στο γεßσο του τροýλλου. Για ενßσχυση της αντοχÞς των μακρþν πλευρþν του κτßστηκαν ογκþδη επικλινÞ αντερεßσματα.
ΕσωτερικÜ ο ναüς εßναι κατÜγραφος απü τοιχογραφßες του 1714, üπως μαρτυρεß σχετικÞ επιγραφÞ γραμμÝνη πÜνω απ' τη θýρα του κυρßως ναοý που οδηγεß στο νÜρθηκα. Οι συνθÝσεις παρουσιÜζουν τη γνωστÞ διÜταξη σε ζþνες τüσο στον κυρßως ναü üσο και στο νÜρθηκα, και Ýγιναν απü Καλαρρυτινοýς ζωγρÜφους. Το ξυλüγλυπτο τÝμπλο εßναι επßσης του 18ου αιþνα και στολßζεται με ανÜγλυφες παραστÜσεις πτηνþν και φυτþν, Ýχει δε και πÝντε φορητÝς εικüνες που απ' ü,τι δεßχνει η τεχνοτροπßα τους πρÝπει να Ýγιναν απ' τους ßδιους ζωγρÜφους που Ýκαναν και τις τοιχογραφßες.
Απü τα κειμÞλια της μονÞς αξιολογüτερο εßναι μια ασημÝνια λειψανοθÞκη του 1859 -Ýργο και αυτü Καλαρρυτιþτη ασημουργοý- με λεßψανα πολλþν αγßων.
Και αυτü το μοναστÞρι Ýχει τη δικÞ του συμβολÞ στην εθνικÞ μας ιστορßα: Σ' αυτü - κατÜ την παρÜδοση - συγκεντρþθηκαν οι οπλαρχηγοß των ΤζουμÝρκων και Ραδοβυζßων Γεþργιος ΚαραúσκÜκης, Γþγος Μπακüλας, Κουτελßδας, ºσκος, ΡÜγγος, Κουτσονßκας και Üλλοι με τα παλικÜρια τους, και ýψωσαν τη σημαßα της επανÜστασης του 1821 κÜτω απ' τις ευλογßες του ηγοýμενου της μονÞς, Χριστüφορου. ¸τσι το μοναστÞρι του Αγßου Γεωργßου στο ΒουργαρÝλι Ýγινε η Αγßα Λαýρα της Ηπεßρου.